Partner serwisu

Zarządzanie potencjałem oszczędności energii

Kategoria: Energetyka w chemii

Oszczędzanie energii stało się przedmiotem zainteresowania wielu odbiorców energii w praktycznie każdej gałęzi przemysłu. Dzieje się tak głównie za sprawą rosnących cen energii. Jak obrać odpowiednią strategię?

Zarządzanie potencjałem oszczędności energii

     Czynnikami stymulującymi oszczędzanie energii i poprawę efektywności energetycznej procesów jej produkcji oraz zużycia są programy wspierające identyfikację potencjału oszczędności oraz inwestycje proefektywnościowe. Również Ustawa o efektywności energetycznej, oprócz obowiązku, jaki nakłada na dystrybutorów i pewne grupy odbiorców energii, tworzy systemy wspierające działania proefektywnościowe. Niezależnie jednak od istniejących systemów wsparcia, działania mające na celu poprawę efektywności energetycznej muszą opierać się na właściwie przeprowadzonym procesie identyfikacji potencjału oszczędności energii oraz wynikać z polityki energetycznej lub strategii funkcjonowania firmy w tym obszarze. Spełnienie tych dwóch warunków oraz odpowiednie wykorzystanie możliwości dofinansowania przekłada się na wymierne efekty płynące z proporcji zainwestowanych środków do osiągniętych profitów wynikających z zaoszczędzonej energii.

Audyt – pierwszy krok do poprawy efektywności
    Proces poprawy efektywności energetycznej powinien być jednym z elementów strategii przedsiębiorstwa. Działania identyfikujące potencjał oszczędności, zwane audytem energetycznym, stanowić powinny jeden z pierwszych kroków ułatwiających planowanie kolejnych, bardziej zaawansowanych etapów – zależnie od stopnia przygotowaniu inwestycji proefektywnościowych. Jak pokazuje praktyka, spora część działań proefektywnościowych nie wymaga dodatkowego wsparcia, gdyż ich okresy zwrotu mieszczą się poniżej akceptowalnego poziomu. Wyniki właściwie przeprowadzonego audytu identyfi kującego potencjał oszczędności pozwalają na opracowanie listy działań uszeregowanych według preferowanego wskaźnika ekonomicznego mówiącego o rentowności danej inwestycji. To z kolei pozwala na opracowanie harmonogramu działań, jakie należy podjąć w pierwszej kolejności (np. działania niskonakładowe) oraz przedsięwzięć zaplanowanych na kolejne lata.
    Audyt identyfikujący potencjał oszczędności w firmie, oprócz uszeregowania potencjalnych działań proefektywnościowych, powinien obejmować istniejące opomiarowanie ruchowe na instalacjach i dostępne systemy zbierania i archiwizacji danych pomiarowych. Strategia firmy w tym obszarze czy też jej polityka energetyczna powinny jednak wyznaczać granice działań proefektywnościowych – tzn. jasno określać możliwe zmiany w głównych ciągach technologicznych (zmiany głównych ciągów technologicznych są przeważnie bardzo złożone i pociągają za sobą znaczące koszty, które zwykle nie są akceptowane przez zarządy firm). Audyt identyfikujący powinien wykazywać należyty poziom szczegółowości technicznej gwarantujący prawidłowe uszeregowanie przedsięwzięć proefektywnościowych, a audytor powinien zagwarantować przeniesienie wyników wykonanych pomiarów i analiz na poziom potrzeb wymaganych przez odpowiednie systemy wsparcia. Pomiary i analizy powinny być podstawą do opracowania wytycznych, które można wykorzystać w kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (np. przygotowanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) lub projektu technicznego). Taki sposób postępowania wynika bezpośrednio z tzw. dobrej praktyki inżynierskiej i jest jednym z elementów znacząco obniżających ryzyka związane z prowadzeniem procesów inwestycyjnych. Należy jednak dodać, że tego typu działania wiążą się z koniecznością poznania przez audytora specyfiki pracy danej linii technologicznej, procesu pomocniczego czy też samego urządzenia i, niejednokrotnie, wymuszeniem na potrzeby wykonania pomiarów określonych warunków ruchowych pozwalających na obserwację pracy urządzenia w jego eksploatacyjnym obszarze pracy.

Wsparcie działań proefektywnościowych
    Na uwagę zasługują dwa systemy wsparcia, a mianowicie Program Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pn. ,,Efektywne wykorzystanie energii” oraz jeszcze niefunkcjonujący, a wynikający z Ustawy o efektywności energetycznej system białych certyfikatów.
    Pierwsza część programu NFOŚiGW „Dofinansowanie audytów energetycznych i elektroenergetycznych w przedsiębiorstwach” obejmuje wsparcie prac audytorskich w formie dotacji w wysokości do 70% kosztów kwalifikowanych, a część druga „Dofinansowanie zadań inwestycyjnych prowadzących do oszczędności energii lub wzrostu efektywności energetycznej przedsiębiorstw” uzyskanie preferencyjnych kredytów na zidentyfikowane audytami działania proefektywnościowe. W styczniu 2012 r. rozpoczęła się kolejna edycja naboru wniosków dla obu części programu.
    System białych certyfikatów teoretycznie został wprowadzony z chwilą wejścia w życie Ustawy o efektywności energetycznej, tj. w maju 2011 r. W praktyce jednak, z uwagi na brak rozporządzeń, na które powołuje się Ustawa, system znajduje się „w zawieszeniu”. Ustawa określa jednak, że o białe certyfikaty będzie można się ubiegać dla wszystkich działań proefektywnościowych, które zostały zakończone po 1 stycznia 2011 r. Największą niewiadomą dla podmiotów zainteresowanych uzyskaniem białych certyfikatów jest rozporządzenie dotyczące audytu efektywności energetycznej. I choć jego pierwszego projektu spodziewać się można dopiero w II kwartale 2012 r. to z dużą dozą pewności już dzisiaj można powiedzieć, że rozporządzenie na pewno nie będzie podważać tzw. dobrych praktyk inżynierskich – dlatego dla działań modernizacyjnych zwiększających efektywność energetyczną warto wykonać audyt energetyczny już teraz. Należy jednak zaznaczyć, że audyt powinien zostać wykonany z należytą starannością uniemożliwiającą ewentualne podważanie zastosowanych rozwiązań technicznych przez audytora sprawdzającego w procesie ubiegania się o białe certyfikaty.
    Czym jest przywołana dobra praktyka inżynierska? Można ją zdefiniować jako ciąg działań identyfikacyjnych, składających się z czynności pomiarowych i analitycznych, wykorzystujących najlepsze dostępne techniki pomiarowe (i aparaturę pomiarową) oraz dostępne normy, i wytyczne prezentujące aktualny stan wiedzy w danym obszarze techniki, a służących do określania poziomu wskaźników świadczących o efektywności energetycznej badanych urządzeń i instalacji. Dobra praktyka inżynierska zaleca także wykonanie analizy niepewności wyznaczenia poszczególnych wielkości, znaczących dla osiągnięcia celu audytu. Każdorazowo powinna być dedykowana analizowanemu układowi (uwarunkowaniom ruchowym, dostępności punktów pomiarowych, specjalnym przepisom obowiązującym na danej części instalacji itd.). Potwierdzeniem tak postawionych założeń są chociażby wytyczne do prowadzenia audytów efektywności energetycznej dla programu NFOŚiGW „Efektywne wykorzystanie energii”. Można zatem śmiało powiedzieć, że brak odpowiednich przepisów wykonawczych nie powinien wpływać na wstrzymywanie realizacji audytów efektywności energetycznej.

Obecna i przewidywana sytuacja w obszarze wytwarzania i użytkowania energii skłania do podejmowania znacznie szerszych działań związanych z poprawą efektywności energetycznej.

Elementy wspierające zarządzanie potencjałem oszczędności
    Duża część instalacji przemysłowych posiada wystarczające wyposażenie w aparaturę kontrolno-pomiarową, umożliwiającą prowadzenie ciągłej lub okresowej kontroli procesów zachodzących na danych instalacjach. Na bieżący monitoring stanu głównych węzłów technologicznych oraz istotniejszych urządzeń pozwala również właściwie zaprojektowany system informatyczny. Spora część wytycznych projektowych dla systemu informatycznego, wspierającego proces zarządzania potencjałem oszczędności energii, może powstać podczas audytu energetycznego. Raport z audytu może zawierać wykaz punktów pomiarowych istniejących na obiekcie oraz koncepcję systemu informatycznego opartego na tych sygnałach pomiarowych. Każdy z sygnałów powinien mieć przypisany priorytet, a sygnały istotne powinny mieć dodatkowo określoną wiarygodność. Koncepcja systemu powinna zawierać wykaz punktów pomiarowych i wymaganą do zainstalowania w tych punktach aparaturę pomiarową służącą podniesieniu wiarygodności wyznaczania określonych wskaźników mówiących o efektywności pracy danej instalacji. Właściwie zaprojektowany i nadzorowany system kontroli pracy instalacji umożliwia łatwe raportowanie i generowanie charakterystyk określonych wielkości. Raportowanie powinno być dostosowane do potrzeb każdego z poziomów kompetencji dla danej instalacji. Aktualne standardy (w systemach Technicznej Kontroli Eksploatacji TKE® projektowanych i wdrażanych przez Energopomiar stosowane od prawie 10 lat) wymagają, aby system informatyczny był dostępny z każdego komputera podłączonego do sieci internetowej, spełniając oczywiście wymagania związane z dostępnością do konkretnych danych dla osoby z określonej lokalizacji sieciowej. Dane dostarczane przez właściwie prowadzony system informatyczny są nieocenionym źródłem informacji technicznej o urządzeniach i liniach technologicznych, ułatwiającym podejmowanie doraźnych czynności związanych z rozpoczęciem procesu inwestycyjnego. Wdrażanie systemów nadzorujących pracę urządzeń w kontekście ich efektywnej pracy zalecane jest również przez Normę 16001, dotyczącą systemów zarządzania energią. Przede wszystkim jednak są to działania uzasadnione ekonomicznie, ponieważ, zapewniając na bieżąco wiedzę o stanie technicznym urządzenia/linii technologicznej, umożliwiają szybsze reagowanie na stany nieoptymalnej pracy przekładającej się na wzrost kosztów prowadzenia instalacji/urządzeń.
    Obecna i przewidywana sytuacja w obszarze wytwarzania i użytkowania energii skłania do podejmowania znacznie szerszych działań związanych z poprawą efektywności energetycznej, niż realizowane przez przedsiębiorstwa do tej pory.
    Aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne dotyczące poprawy efektywności energetycznej, należy posiadać wiedzę o potencjale oszczędności energii w poszczególnych obszarach przedsiębiorstwa oraz o rentowności działań w poszczególnych „wyspach technologicznych”. Informacji takich może dostarczyć właściwie wykonany, tj. bazujący na dobrej praktyce inżynierskiej audyt energetyczny. Wnioski z niego płynące powinny stanowić niepodważalny materiał techniczny do podejmowania dalszych decyzji inwestycyjnych oraz dawać wytyczne do projektowania, jak również służyć pomocą przy opracowaniu SIWZ na zadania typowo inwestycyjne, służące poprawie efektywności energetycznej.
    Powyższe działania mogą być wspierane przez systemy informatyczne, monitorujące ekonomikę produkcji w poszczególnych liniach technologicznych lub urządzeniach.
    Całość zagadnień opisanych w niniejszym artykule powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w strategii firmy bądź też jej korporacyjnej polityce energetycznej.

Autor: Tomasz Słupik, Zakłady Pomiarowo-Badawcze Energetyki, „ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.

Artykuł został opublikowany w magazynie "Chemia Przemysłowa" nr 1/2012

Źródło fot.: www.sxc.hu

 

ZAMKNIJ X
Strona używa plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. OK, AKCEPTUJĘ