Oficjalne otwarcie konferencji stało się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak w ostatnich latach zmieniło się podejście do bezpieczeństwa instalacji przemysłowych i infrastruktury krytycznej.

– Bezpieczeństwo procesowe zmienia dziś swój charakter. Jeszcze niedawno koncentrowaliśmy się przede wszystkim na awarii urządzenia, błędzie operatora, rozszczelnieniu czy pożarze. Dziś do tej listy musimy dopisać cyberatak, sabotaż, drony, przerwanie dostaw energii, utratę łączności i zakłócenie łańcucha dostaw – mówił podczas otwarcia Mateusz Grzeszczuk, prezes BMP.

Jak podkreślał, właśnie te zagadnienia łączy program tegorocznego wydarzenia. Uczestnicy przez dwa dni rozmawiają m.in. o diagnostyce, zarządzaniu ryzykiem, blackoutach, sztucznej inteligencji, bezpieczeństwie przeciwpożarowym, ochronie systemów IT/OT, zagrożeniach hybrydowych i odporności infrastruktury krytycznej.

To zmiana perspektywy: bezpieczeństwo nie jest już wyłącznie kwestią zapobiegania awariom technicznym. Coraz częściej oznacza przygotowanie organizacji na zdarzenia, których wcześniej nie uwzględniano w standardowych scenariuszach.
 

PERN: od ochrony obiektów do budowania odpornego systemu

Szczególnego znaczenia nabrały słowa Daniela Świętochowskiego, prezesa zarządu PERN S.A., który reprezentuje firmę zarządzającą strategiczną infrastrukturą energetyczną. PERN jest Honorowym Gospodarzem tegorocznej konferencji.

Prezes PERN odniósł się do zmian, jakie w ostatnich latach zaszły zarówno w samej spółce, jak i w postrzeganiu zagrożeń dla infrastruktury krytycznej. Przywołał m.in. ewolucję polskiego systemu dostaw ropy – od sytuacji, w której w 2014 roku PERN transportował 80 proc. ropy pochodzącej z Rosji, przez zmianę wywołaną wojną w Ukrainie, aż po obecny model oparty na wielu kierunkach dostaw. W pierwszej połowie 2026 roku, jak wskazał, całość ropy przechodzi przez Naftoport, a dostawy pochodzą od 13 krajów.

Zmiana otoczenia geopolitycznego wymusiła również zmianę sposobu myślenia o ochronie infrastruktury.

– Dziś mamy całkowicie inne zagrożenia. Zmieniły nasz punkt widzenia. Nie mówimy, jak się chronić, ale jak budować odporny system. Jak przygotować się na atak, na zakłócenia – podkreślał Daniel Świętochowski.

To podejście znajduje odzwierciedlenie w konkretnych działaniach PERN. Spółka inwestuje m.in. w systemy antydronowe – podczas wystąpienia prezes poinformował o finalizowaniu budowy siódmego takiego systemu. Równie istotne są mniej widoczne elementy odporności: odpowiednie zapasy części zamiennych, możliwość odtworzenia infrastruktury oraz utrzymanie kompetencji pracowników.

Człowiek nadal jest elementem systemu

Wypowiedź prezesa PERN zwróciła uwagę na jeszcze jeden aspekt, który mocno wybrzmiewa w programie konferencji – rolę człowieka w coraz bardziej zautomatyzowanym przemyśle.

Automatyzacja i cyfryzacja zwiększają możliwości zakładów, ale jednocześnie rodzą pytanie: co stanie się w sytuacji, gdy zawiodą systemy? Czy operatorzy zachowają kompetencje pozwalające na ręczną obsługę procesów? PERN, jak wskazał Daniel Świętochowski, pracuje nad zachowaniem zarówno kompetencji ludzi, jak i możliwości realizowania kluczowych procesów w sytuacji awaryjnej.

Ten wątek znalazł bezpośrednie odzwierciedlenie w programie konferencji. Jedna z debat pierwszego dnia została poświęcona problemowi niedoboru specjalistów i pytaniu: „Bezpieczeństwo zaczyna się od ludzi. Co jeśli zabraknie specjalistów?”. Eksperci mają dyskutować m.in. o kompetencjach operatorów w erze automatyzacji i AI, relacji doświadczenia człowieka z możliwościami sztucznej inteligencji, ochronie know-how oraz budowaniu kultury bezpiecznej pracy.
 

Geopolityka wchodzi do zakładu

Jedną z głównych osi wydarzenia jest m.in. odporność infrastruktury krytycznej w warunkach niestabilności. W programie nie zabrakło więc tematów, które jeszcze kilka lat temu mogły być postrzegane jako odległe od codziennego zarządzania instalacją przemysłową. Dziś sabotaż, zagrożenia hybrydowe, drony, cyberataki czy zakłócenia łańcuchów dostaw stają się elementami scenariuszy, które należy uwzględniać w procesie zarządzania ryzykiem.

Jak zauważył prezes PERN, spółka identyfikuje miejsca szczególnie wrażliwe na incydenty i wzmacnia odporność sieci. Wskazał również na znaczenie współpracy – PERN ma kilkanaście porozumień z różnymi instytucjami, dzięki którym wymienia informacje i wiedzę o zagrożeniach.

Kolejnym krokiem ma być integracja infrastruktury PERN ze strategicznymi rurociągami NATO oraz centralnym systemem europejskim.
 

Nie tylko prezentacje – także praktyka

Konferencja ma również wymiar praktyczny. Jeszcze przed oficjalnym otwarciem odbyła się wycieczka techniczna do Bazy Paliw PERN w Dębogórzu. Ciekawym punktem „dnia zero” była też Akademia BMP poświęcona możliwościom taktyczno-technicznym modułu rescEU DSIM Poland w zakresie wykrywania, próbkowania, identyfikacji i monitorowania zagrożeń CBRN.

Tak skonstruowana agenda łączy więc trzy perspektywy: doświadczenia zakładów przemysłowych, rozwiązania technologiczne oraz spojrzenie instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i reagowanie kryzysowe.

***

Honorowym Gospodarzem XXV Konferencji Naukowo-Technicznej Bezpieczeństwo Instalacji Przemysłowych. Infrastruktura Krytyczna, która odbywa się 21-23 września br. jest PERN S.A. Organizatorem – firma BMP, wydawca m.in. magazynu: "Kierunek Chemia", "Kierunek Energetyka" i portali: www.kierunekCHEMIA.pl, kierunekENERGETYTKA.pl